Διαφορετικός ερωτισμός

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ ΕΡΩΤΙΣΜΟΣ

Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΙΣΜΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

Διαφορετικός ερωτισμός: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης*

Πόσο έχει αλλάξει η ερωτική διαδικασία; Μα, σε αυτή τη λειτουργία εμπλέκεται παραπάνω από ένα άτομο. Κατά συνέπεια, οι αλλαγές που γίνονται στην κοινωνία επηρεάζουν πολύ τις ερωτικές σχέσεις. Αυτό φαίνεται περισσότερο στις αφηγήσεις που υπάρχουν σε διάφορες τέχνες, εφόσον αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα που ζει ένας άνθρωπος, σε μεγάλο ή μικρό βαθμό.

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ ΕΡΩΤΙΣΜΟΣ: ΕΠΑΝΑΠΡΟΔΙΟΡΙΣΜΟΣ

Η αφορμή για αυτό το σημείωμα είναι η ταινία «Παρίσι, 13ο διαμέρισμα», του Ζακ Οντιάρ. Την είδα και έγραψα κριτική για αυτή, το ερέθισμά της όμως ήταν τέτοιο που σε παρακινεί να ασχοληθείς περισσότερο.

Το θέμα που θέτει αυτή η ταινία είναι η ερωτική διαδικασία και πως αυτή γίνεται στις μέρες μας. Ουσιαστικά θα πρέπει να ξεχωρίσουμε τα στάδια: το φλερτ, την έλξη και την ερωτική πράξη. Το καθένα από αυτά έχει τη σημασία του και τα θέματα που υπάρχουν είναι εντελώς διαφορετικά. Σαν εισαγωγή θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτά τα θέματα έχουν τη ρίζα τους στον ευρύτερο κοινωνικό χώρο. Άλλος ήταν ο τρόπος του φλερτ και των άλλων διαδικασιών πριν από χρόνια. Αυτό μπορούμε να το δούμε σε παλιότερες αφηγήσεις όπως και σε αυτές των αφηγηματικών έργων, όπως στον κινηματογράφο, το θέατρο, τη λογοτεχνία κ.λπ.

«Διαφορετικός ερωτισμός: Οι διάφορες σχολές

της ψυχανάλυσης έχουν τις δικές τους απόψεις

σχετικά με τη διαμόρφωση της λίμπιντο.»

Έχουμε φτάσει στο σημείο να επαναπροσδιορίσουμε το ρομαντισμό, βάζοντας το πρόθεμα «νέο» ή «μετά» πριν από αυτό τον όρο. Ουσιαστικά προσπαθούμε να πούμε ότι ο συναισθηματικός κόσμος του ανθρώπου έχει αλλάξει. Αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό, με δεδομένο ότι ο ψυχισμός του ανθρώπου επηρεάζεται από τον κοινωνικό περίγυρο. Ο άνθρωπος, δέχεται η ψυχολογία, διαμορφώνει την ταυτότητά του συνέχεια. Είναι μια αέναη διαδικασία που σταματά με το βιολογικό θάνατό του. Η ταυτότητά του έχει άμεση σχέση με το συναισθηματικό του κόσμο, όπως τον ονομάζουμε στην καθημερινή γλώσσα.

Διαφορετικός ερωτισμός

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ ΕΡΩΤΙΣΜΟΣ: Ο ΝΕΥΡΩΣΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ

Στην πραγματικότητα η λίμπιντο του ανθρώπου μπορεί να αρχίζει να διαμορφώνεται από την ηλικία των 4 ή 5 ετών, όμως διαμορφώνεται έκτοτε συνέχεια. Οι διάφορες σχολές της ψυχανάλυσης έχουν τις δικές τους απόψεις σχετικά με τη διαμόρφωση της λίμπιντο. Η ίδια η λέξη έχει τη ρίζα της στη λατινική λέξη αγάπη, στην ψυχανάλυση, όμως, έχει διαφορετική έννοια. Από τις θεωρίες του Φρόιντ και μετά, γνωρίζουμε ότι ο άνθρωπος έχει ανάγκη την απόλαυση για να καταλάβει την πραγματικότητα. Ο Ζακ Λακάν δέχεται ότι αυτή η διεργασία της αντίληψης της πραγματικότητα έχει νευρωσικό χαρακτήρα, χωρίς όμως πάντα να είναι σε προβληματική κατάσταση.

Το κάθε άτομο μπαίνει σε μια νευρωσική διαδικασία για να καταλάβει αυτό που γίνεται. Αν δεν μπορεί να το κατανοήσει χωρίς απόκλιση από το πραγματικό, τότε η νεύρωσή του τον οδηγεί στην υστερία. Εκεί αρχίζει το πρόβλημα που το βλέπουμε ξεκάθαρα ως μία σύγχυση. Ας μείνουμε λίγο σε αυτό τον προσδιορισμό της διαδικασίας και ας προσπαθήσουμε να τον εφαρμόσουμε στον ερωτισμό.

«Διαφορετικός ερωτισμός: Ο σύγχρονος άνθρωπος

έχει έντονα προβλήματα προσδιορισμού της ταυτότητάς του.»

Ένας άνθρωπος βλέπει έναν άλλο. Κάτι τον τραβάει πάνω του. Εκείνη τη στιγμή δεν μπορεί να προσδιορίσει τι είναι αυτό. Ο λόγος είναι ότι βρίσκεται σε ένα νευρωσικό στάδιο που θέλει, ψυχικά, να έρθει σε επαφή μαζί του. Αργότερα ίσως το καταλάβει, αν και αυτό είναι αρκετά δύσκολο. Βλέπουμε λοιπόν ότι φτάνουμε στο θέμα της επικοινωνίας. Ο ένας αναγνωρίζει κάτι στον άλλον και υπάρχει μία ταύτιση. Ο Καρλ Γιουνγκ δέχεται ότι αυτό είναι μία λειτουργία που έχει να κάνει με τη ροή στοιχείων από το ασυνείδητο στο συνειδητό με καταλύτη ένα στοιχείο που υπάρχει στην πραγματικότητα και ασυναίσθητα ο άνθρωπος το βάζει μέσα σε αυτή τη διαδικασία.

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ ΕΡΩΤΙΣΜΟΣ: Η ΕΡΩΤΙΚΗ ΕΠΑΦΗ

Καταλαβαίνουμε ότι αυτή η διαδικασία είναι απροσδιόριστη. Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να την καταλάβει την ίδια στιγμή που γίνεται. Θα πρέπει να λάβουμε, ωστόσο, υπόψη μας τη ρήξη στους τρόπους επικοινωνίας, στην εποχή μας, θα δούμε ότι το απροσδιόριστο έχει μεγαλύτερη έκταση. Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει έντονα προβλήματα προσδιορισμού της ταυτότητάς του. Πως μπορεί να επικοινωνήσει ουσιαστικά και αποτελεσματικά με κάποιον άλλον; Η απάντηση είναι ότι δεν τα καταφέρνει.

Διαφορετικός ερωτισμός

 

Αυτό έχει άμεση σχέση με τον ερωτισμό. Είναι εύκολο να καταλάβουμε ότι το «επιλέγω την επαφή με αυτό τον άνθρωπο» είναι ασαφές. Πιο σωστά θα λέγαμε ότι επιλέγουμε να έρθουμε σε επαφή με την προβολή στον καθρέπτη της ταυτότητάς μας, του Άλλου, κατά Λακάν. Αυτή προβολή στο άτομο που είναι υποκείμενο της ερωτικής επαφής είναι οδυνηρό για αυτόν: Του βάζουμε στοιχεία που δεν υπάρχουν σε αυτόν, έχουμε έλξη από αυτά τα στοιχεία που είναι πλέον παραποιημένα. Άρα υπάρχει αστάθεια.

«Διαφορετικός ερωτισμός: Έχουμε έτσι το

μετακείμενο, την κριτική, και ένα άλλο

μετακείμενο, τα αναφερόμενα της κριτικής.»

Κάνοντας αυτή την ανάλυση μπορούμε να δούμε το αμφίβολο της σεξουαλικότητας. «Ποια είναι η σεξουαλική συμπεριφορά σου;», ρωτά η γυναίκα. «Αυτή τη στιγμή απέχω.», απαντά ο άντρας. Αυτός ο διάλογος στην ταινία είναι χαρακτηριστικός. Ουσιαστικά θέλει να πει ότι δεν ξέρει ποιος είναι και τι θέλει από αυτή. Το ίδιο όμως ισχύει και για τη γυναίκα. Ο σκηνοθέτης έχει κάνει προφανώς μεγάλη ανάλυση που περιλαμβάνει τα στοιχεία του ερωτισμού που ίσχυε τα παλιότερα χρόνια με αυτό που ισχύει στην εποχή μας.

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ ΕΡΩΤΙΣΜΟΣ: Ο ΕΡΩΤΑΣ ΩΣ ΜΕΤΑΚΕΙΜΕΝΟ

Το δημιούργημα του Ζακ Οντιάρ είναι μία καταπληκτική δομή που έχει όγκο και βάθος ψυχολογικό, φιλοσοφικό και αισθητικό. Το περιεχόμενο αυτό έχει βαρύνουσα σημασία.

Οι τολμηρές ερωτικές σκηνές δε σοκάρουν, είναι η αφορμή για να εκφρασθεί αυτό το περιεχόμενο. Με αυτό το σκεπτικό μπορούμε να δούμε την ταινία με διαφορετική ματιά. Όπως επίσης μπορούμε πλέον να διαβάσουμε την κριτική που έχει δημοσιευθεί με άλλο τρόπο.

Έχουμε έτσι το μετακείμενο, την κριτική, και ένα άλλο μετακείμενο, τα αναφερόμενα της κριτικής, μετά από την ανάγνωση αυτού του κειμένου.

*Ο Γιάννης Φραγκούλης είναι ψυχαναλυτής.

 

Διαβάστε τα άρθρα που αφορούν στην ψυχανάλυση



ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Ο Γιάννης Φραγκούλης γεννήθηκε στην Αθήνα, το 1960, όπου τέλειωσε το εξατάξιο γυμνάσιο. Σπούδασε χημεία στον Καναδά, στο Μόντρεαλ (Quebec), στο Μόνκτον (New Brunswick) και στην Ορλεάνη (Γαλλία). Το 1989 σπούδασε φωτογραφία στην ΑΚΤΟ, στην Αθήνα. Παρακολούθησε σεμινάρια σημειωτικής, με το Δημήτρη Τσατσούλη (φωτογραφίας, λογοτεχνίας και θεάτρου), στο Ελληνοαμερικάνικο Κολλέγιο. Το 2009 τέλειωσε το Master in Arts, από το Middlesex University, με θέμα της διατριβής του, «Ο μύθος, μια αφηγηματική διακειμενικότητα». Το 1989 άρχισε να αρθρογραφεί και το 1990 ξεκίνησε να γράφει κριτικές κινηματογράφου. Το 1992 έγινε μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου, της οποίας έχει διατελέσει Πρόεδρος, και της FIPRESCI. Το 1994 έγινε μέλος του «Μικρό» (Σωματείο για την ταινία μικρού μήκους), στο οποίο ήταν Πρόεδρος για δύο θητείες. Το 2000 ξεκίνησε να διδάσκει σε σεμινάρια κινηματογράφου στην Ένωση Τεχνικών Κινηματογράφου και Τηλεόρασης (ΕΤΕΚΤ), στο «Μικρό», στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας, στο Μουσείο Κινηματογράφου, στο Μικρό Πολυτεχνείο, στη Σχολή Κινηματογράφου Λυκούργου Σταυράκου, στο δικό του χώρο και σε συνεργασία με τη filmfabrik Productions, στη Θεσσαλονίκη, όπου διδάσκει κινηματογράφο μέχρι σήμερα στο Κινηματογραφικό Εργαστήρι Fabula, το οποίο διευθύνει. Συμμετείχε στο στρογγυλό τραπέζι της FIPRESCI, στην Κωνσταντινούπολη και στη Φιλιππούπολη με θέμα τον βαλκανικό κινηματογράφο. Συμμετείχε σε κριτικές επιτροπές στα Κρατικά Βραβεία Ποιότητας και σε Φεστιβάλ, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Είναι επιστημονικός σύμβουλος του Εργαστηρίου Almakalma, το οποία ερευνά τον Ενιαίο Παραστατικό Χώρο (Performance). Κείμενά του έχουν δημοσιευτεί στην εφημερίδα Εξόρμηση, στην οποία ήταν υπεύθυνος του πολιτιστικού τμήματος, στην Αθηναϊκή, στη Νίκη, στο Μανδραγόρα, στην Ουτοπία, στη Σύγχρονη Εκπαίδευση, στον κατάλογο του Φεστιβάλ της Λάρισας, στη Γραφή, στο Κ.ΛΠ., στο Ριζοσπάστη και στο Αλμανάκ της ΠΕΚΚ. Ίδρυσε το περιοδικό «αντι-Κινηματογράφος», στο οποίο ήταν διευθυντής σύνταξης, το 1992, το περιοδικό «Κινηματογράφος και Επικοινωνία», στο οποίο ήταν διευθυντής, το 2000. Επιμελήθηκε και συνπαρουσίασε, μαζί με τον Κώστα Σταματόπουλο, την εκπομπή «Cineπλάνο», στο 902TV, από το 2008 έως το 2009. Ήταν υπεύθυνος για τους διαδικτυακούς τόπους www.cinemainfo.gr και www.theaterinfo.gr. Ίδρυσε και διεύθυνε το greeceactuality.wordpress.com. και τώρα διευθύνει και αρθρογραφεί στα www.filmandtheater.gr και www.thessalonikinfo.gr. Έχει μεταφράσει το βιβλίο του Jean Mitry, «Ο ρυθμός και η μουσική στον κινηματογράφο», έχει γράψει τα βιβλία «Η κωμωδία στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο», εκδ. Έλευσις, το 2006, «Τι είναι ο κινηματογράφος;», εκδ. Κέντρο Πολιτιστικών Μελετών (σειρά νεανική Βιβλιοθήκη) και «Κώστας Φέρρης», εκδ. της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών. Έχει οργανώσει διάφορες εκδηλώσεις στην Ελλάδα, όπως το Αφιέρωμα στον Παλαιστινιακό Κινηματογράφο, το 2002, την Εβδομάδα Κλασικού Ιαπωνικού Κινηματογράφου και την Εβδομάδα Σύγχρονου Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, το 2002, ως μέλος της Π.Ε.Κ.Κ. Ήταν καλλιτεχνικός διευθυντής του Πανοράματος Νέων Δημιουργών, στο Ε.Κ.Θ., στη Θεσσαλονίκη, και ιδρυτής της Κινηματογραφικής Λέσχης Solaris, η οποία δραστηριοποιείται πλέον στη Θεσσαλονίκη. Διευθύνει το Αφηγηματικό Εργαστήριο Fabula, που ερευνά τον Ενιαίο Παραστατικό Χώρο. Έχει σκηνοθετήσει τρείς ταινίες μικρού μήκους, οι δύο πτυχιακές για το Master στο πανεπιστήμιο Middlesex, και την ταινία-ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους, «Η αγία της αρχαίας Μαντινείας». ΦΙΛΜΟΓΡΑΦΙΑ «Μέσα από τις βιτρίνες», 8΄, 2009, σκηνοθεσία «Nafasz», 7΄, 2009, σκηνοθεσία «Η αγία της αρχαίας Μαντινείας», 50΄, 2010, ντοκιμαντέρ, σκηνοθεσία «Στιγμή απολιθωμένη», 31΄, 2010, ντοκιμαντέρ, σκηνοθεσία «Η τελευταία λατέρνα», 6΄, 2010, σεναριακή επιμέλεια «Το κλειδί της επιστροφής», 13΄, 2015, σεναριακή επιμέλεια «Το συρματόπλεγμα», 19΄, 2015, σεναριακή επιμέλεια «Στο Τσινάρι», 7΄, 2017, σκηνοθεσία «Sotos, ζωγράφος αει…πράγμων», 2020, 97΄, σκηνοθεσία-φωτογραφία ΒΙΒΛΙΑ «Ο ρυθμός και η μουσική στον κινηματογράφο», του Jean Mitry, μετάφραση, εκδ. Entracte και Σύγχρονη Εκπαίδευση, Αθήνα, 2001 «Τι είναι ο κινηματογράφος;», εκδ. Κέντρο Πολιτιστικών Μελετών, Αθήνα, 2004 «Κώστας Φέρρης», εκδ. Εταιρεία Ελλήνων Σκηνοθετών, Αθήνα 2004 «Η κωμωδία στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο», εκδ. Έλευσις, Τρίπολη, 2006


'ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ ΕΡΩΤΙΣΜΟΣ' has no comments

Be the first to comment this post!

Would you like to share your thoughts?

Your email address will not be published.

Copyritght 2021 Thessalonikinfo / All rights reserved