Η βία στην πατριαρχία

Η ΒΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΑ

ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΟΝ ΠΑΤΕΡΑ

Η βία στην πατριαρχία: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης*

Στο προηγούμενο δημοσίευμά μας μιλήσαμε για τη βία πως ξεκίνησε: Στο τέλος της μητριαρχίας και στις αρχές της πατριαρχίας. Μένει να δούμε που βρίσκεται αυτό το σημείο που τρέφει τη βία. Η ρίζα του που είναι ακριβώς; Σε αυτό το ερώτημα θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε. Στόχος μας είναι να φτάσουμε στο μεγάλο θέμα: Στις δολοφονίες των γυναικών. Θα πάμε εκεί βήμα προς βήμα.

Η ΒΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΑ: ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ

Όταν μιλάμε για πατριαρχία δεν εννοούμε κάτι αφηρημένο. Ακόμα δεν έχουμε στο μυαλό μας κάποιες σχέσεις μεταξύ ανθρώπων που δε δομούν ένα συγκεκριμένο κοινωνικό σύστημα. Η βία στην πατριαρχία εξετάζεται με όρους που αφορούν στις ανθρωπιστικές και πολιτικές επιστήμες. Ακουμπά σε ένα νέο κοινωνικό σύστημα. Σε αυτό ο Πατέρας εξουσιάζει. Δεν αφήνει περιθώριο στη Μητέρα. Αυτή περιορίζεται στα του οίκου, σε ένα πλαίσιο που έχει αυστηρά προσδιορισθεί από τον Πατέρα. Οι λέξεις «Πατέρας» και «Μητέρα» είναι όροι. Σημαίνοντα των αντρών και των γυναικών, αντίστοιχα.

Με άλλα λόγια μιλάμε με αυτούς τους όρους για τους άντρες και τις γυναίκες που έχουν λόγο στη διαχείριση της κοινωνίας. Κανονίζουν πως αυτή θα κυβερνηθεί και θα εξελιχθεί. Καταλαβαίνουμε ότι η δομή της κοινωνίας έχει αλλάξει ριζικά. Έχει ολοκληρωθεί η μεγάλη αλλαγή. Τα μέσα παραγωγής της είναι πλέον ατομικά και όχι συλλογικά. Έχουμε περάσει από τον πρωτόγονο κομμουνισμό, όπως μελετήθηκε από τη Ρόζα Λούξεμπουργκ. Φτάσαμε στο φεουδαλισμό για να καταλήξουμε στον καπιταλισμό. Αυτή η μεγάλη αλλαγή δεν μπορεί να επιτευχθεί με αναίμαχτο τρόπο.

Η βία στην πατριαρχία

Η ΒΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΑ: ΣΤΗΡΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ

Μπορούμε να δούμε ότι η βία στην πατριαρχία παράγει το λόγο της εξουσίας. Αυτός ο λόγος φτιάχνει αυτές τις κοινωνικές δομές που είναι φιλικές στο μηχανισμό της εξουσίας. Σε καμία περίπτωση δεν εξυπηρετούν το λαό που έχει υποταχθεί στην εξουσία. Γιατί όμως έχει υποταχθεί; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα έχει να κάνει με τον τρόπο που το πατριαρχικό σύστημα έχει επιβληθεί.

Αν δούμε ξανά το μύθο του Ορέστη θα καταλάβουμε πολλά πράγματα. Είμαστε στο Άργος όπου το πολίτευμα είναι κάπου ανάμεσα στην βασιλεία και στη δημοκρατία. Η πόλη που εξουσιάζει την περιοχή είναι η Αθήνα. Ο Αγαμέμνων είναι ο αρχιστράτηγος της ελληνικής εκστρατείας στην Τροία. Έρχεται πιο πλούσιος, νικητής με σκλάβους από αυτή τη χώρα. Ο Αίγισθος το σκοτώνει. Η εντολή είναι της Κλυταιμνήστρας. Η εκδίκηση του φόνου είναι μία δίκαιη πράξη. Το αν είναι δίκαιη ή όχι θα το αποφασίσει η δημογεροντεία. Ο Ορέστης θα πάει στην Αθήνα για να εξυγιανθεί. Θα επιστρέψει απαλλαγμένος από τις τύψεις που πρώτα οι θεοί τις πολεμούν.

Αυτό που θα πρέπει να δούμε είναι ότι το δίκαιο ορίζεται από μία ανώτερη δύναμη. Υπεράνω της κοινωνίας του Άργους. Οι κάτοικοι αυτής της πόλης υποτάσσονται στη δυνατή πόλη που, κατά κάποιο τρόπο, τους επιβάλλει τις δομές εξουσίας.

Η ΒΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΑ: Η ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ

Αν κάνουμε μία αναγωγή θα δούμε πιο ξεκάθαρα τα πράγματα. Η Αθήνα επιβάλλει την αλήθεια της. Η βία στην πατριαρχία έχει να κάνει με την επιβολή. Η λατρεία των θεών έχει δώσει σιγά σιγά τη θέση της σε αυτή του ενός θεού. Αυτό έχει γίνει στα μέρη της Ασίας που βρίσκονται κοντά στη Μεσόγειο. Οι Εβραίοι Ζηλωτές, ο μυθριδιατισμός, οι Κόπτες στην Αίγυπτο, από την άλλη μεριά. Ο ιουδαϊσμός ήταν η μεγαλύτερη θρησκεία που ήταν καθαρά μονοθεϊκή. Ακόμα όμως δεν έχουμε σαφές δομές του πατριαρχικού συστήματος. Δεν είμαστε σε έναν αυστηρά δομημένο φεουδαλισμό.

Η αλήθεια του χριστιανισμού βασίζεται σε ένα μόνο θεό. Αυτός έχει τρεις διαστάσεις: Ο πατέρας, ο γιος και το πνεύμα. Το τρίτο είναι άφυλο. Τα δύο πρώτα είναι αρσενικού γένους. Περνάμε από την αναγνωρισμένη θέση της μητέρας, στο ιουδαϊσμό, στην εξουσία του Πατέρα. Και αυτό το πέρασμα δεν ήταν αναίμακτο. Ήταν όμως μία απάντηση στην κουρασμένη και αποσαρθρωμένη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Δύο κόσμοι συγκρούονται. Ο χριστιανικός σέρνει το πλήθος των καταπιεσμένων. Η νίκη του είναι νίκη τους. Είναι λογικό να τον ακολουθήσουν πιστά.

Η βία στην πατριαρχία

Η ΒΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΑ: Η ΒΙΑ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ

Ας δούμε που η βία της πατριαρχίας βασίζεται. Αν κοιτάξουμε προσεχτικά που στηρίζεται το κυβερνών σύστημα θα καταλάβουμε πολλά. Ιδιαίτερα από τη βυζαντινή αυτοκρατορία και μετά. Είναι γνωστό ότι ο κυβερνών αντλούσε δύναμη από το θεό. Έχουμε λοιπόν μία εξίσωση: Η μοναδική αλήθεια, του χριστιανισμού, ισούται με τη μοναδική και αναμφισβήτητη εξουσία του αυτοκράτορα. Η μοναδική αλήθεια φέρνει την απόλυτη εξουσία. Είναι πλέον ο Πατέρας που εξουσιάζει τα πάντα. Δε δέχεται αμφισβήτηση. Αν κάποιος τον αμφισβητήσει είναι σα να αρνείται τον ίδιο το θεό. Αυτή η άρνηση είναι η μορφή που παράγει και αναπαράγει τη βία.

Θα δούμε στη συνέχεια τι σημαίνει αυτό στον ψυχισμό του ανθρώπου. Πως η βία στην πατριαρχία δείχνει τις δομές της κοινωνίας. Αν αυτές είναι φιλικές με τον άνθρωπο ή μόνο με το σύστημα της εξουσίας. Τι σημαίνει, τελικά, να αντιδράσεις σε αυτό το σύστημα.

*Ο Γιάννης Φραγκούλης είναι ψυχαναλυτής.

 

Διαβάστε τα άρθρα της πολιτικής ανάλυσης

Δείτε τα βίντεο που έχουμε ετοιμάσει



ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Ο Γιάννης Φραγκούλης γεννήθηκε στην Αθήνα, το 1960, όπου τέλειωσε το εξατάξιο γυμνάσιο. Σπούδασε χημεία στον Καναδά, στο Μόντρεαλ (Quebec), στο Μόνκτον (New Brunswick) και στην Ορλεάνη (Γαλλία). Το 1989 σπούδασε φωτογραφία στην ΑΚΤΟ, στην Αθήνα. Παρακολούθησε σεμινάρια σημειωτικής, με το Δημήτρη Τσατσούλη (φωτογραφίας, λογοτεχνίας και θεάτρου), στο Ελληνοαμερικάνικο Κολλέγιο. Το 2009 τέλειωσε το Master in Arts, από το Middlesex University, με θέμα της διατριβής του, «Ο μύθος, μια αφηγηματική διακειμενικότητα». Το 1989 άρχισε να αρθρογραφεί και το 1990 ξεκίνησε να γράφει κριτικές κινηματογράφου. Το 1992 έγινε μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου, της οποίας έχει διατελέσει Πρόεδρος, και της FIPRESCI. Το 1994 έγινε μέλος του «Μικρό» (Σωματείο για την ταινία μικρού μήκους), στο οποίο ήταν Πρόεδρος για δύο θητείες. Το 2000 ξεκίνησε να διδάσκει σε σεμινάρια κινηματογράφου στην Ένωση Τεχνικών Κινηματογράφου και Τηλεόρασης (ΕΤΕΚΤ), στο «Μικρό», στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας, στο Μουσείο Κινηματογράφου, στο Μικρό Πολυτεχνείο, στη Σχολή Κινηματογράφου Λυκούργου Σταυράκου, στο δικό του χώρο και σε συνεργασία με τη filmfabrik Productions, στη Θεσσαλονίκη, όπου διδάσκει κινηματογράφο μέχρι σήμερα στο Κινηματογραφικό Εργαστήρι Fabula, το οποίο διευθύνει. Συμμετείχε στο στρογγυλό τραπέζι της FIPRESCI, στην Κωνσταντινούπολη και στη Φιλιππούπολη με θέμα τον βαλκανικό κινηματογράφο. Συμμετείχε σε κριτικές επιτροπές στα Κρατικά Βραβεία Ποιότητας και σε Φεστιβάλ, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Είναι επιστημονικός σύμβουλος του Εργαστηρίου Almakalma, το οποία ερευνά τον Ενιαίο Παραστατικό Χώρο (Performance). Κείμενά του έχουν δημοσιευτεί στην εφημερίδα Εξόρμηση, στην οποία ήταν υπεύθυνος του πολιτιστικού τμήματος, στην Αθηναϊκή, στη Νίκη, στο Μανδραγόρα, στην Ουτοπία, στη Σύγχρονη Εκπαίδευση, στον κατάλογο του Φεστιβάλ της Λάρισας, στη Γραφή, στο Κ.ΛΠ., στο Ριζοσπάστη και στο Αλμανάκ της ΠΕΚΚ. Ίδρυσε το περιοδικό «αντι-Κινηματογράφος», στο οποίο ήταν διευθυντής σύνταξης, το 1992, το περιοδικό «Κινηματογράφος και Επικοινωνία», στο οποίο ήταν διευθυντής, το 2000. Επιμελήθηκε και συνπαρουσίασε, μαζί με τον Κώστα Σταματόπουλο, την εκπομπή «Cineπλάνο», στο 902TV, από το 2008 έως το 2009. Ήταν υπεύθυνος για τους διαδικτυακούς τόπους www.cinemainfo.gr και www.theaterinfo.gr. Ίδρυσε και διεύθυνε το greeceactuality.wordpress.com. και τώρα διευθύνει και αρθρογραφεί στα www.filmandtheater.gr και www.thessalonikinfo.gr. Έχει μεταφράσει το βιβλίο του Jean Mitry, «Ο ρυθμός και η μουσική στον κινηματογράφο», έχει γράψει τα βιβλία «Η κωμωδία στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο», εκδ. Έλευσις, το 2006, «Τι είναι ο κινηματογράφος;», εκδ. Κέντρο Πολιτιστικών Μελετών (σειρά νεανική Βιβλιοθήκη) και «Κώστας Φέρρης», εκδ. της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών. Έχει οργανώσει διάφορες εκδηλώσεις στην Ελλάδα, όπως το Αφιέρωμα στον Παλαιστινιακό Κινηματογράφο, το 2002, την Εβδομάδα Κλασικού Ιαπωνικού Κινηματογράφου και την Εβδομάδα Σύγχρονου Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, το 2002, ως μέλος της Π.Ε.Κ.Κ. Ήταν καλλιτεχνικός διευθυντής του Πανοράματος Νέων Δημιουργών, στο Ε.Κ.Θ., στη Θεσσαλονίκη, και ιδρυτής της Κινηματογραφικής Λέσχης Solaris, η οποία δραστηριοποιείται πλέον στη Θεσσαλονίκη. Διευθύνει το Αφηγηματικό Εργαστήριο Fabula, που ερευνά τον Ενιαίο Παραστατικό Χώρο. Έχει σκηνοθετήσει τρείς ταινίες μικρού μήκους, οι δύο πτυχιακές για το Master στο πανεπιστήμιο Middlesex, και την ταινία-ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους, «Η αγία της αρχαίας Μαντινείας». ΦΙΛΜΟΓΡΑΦΙΑ «Μέσα από τις βιτρίνες», 8΄, 2009, σκηνοθεσία «Nafasz», 7΄, 2009, σκηνοθεσία «Η αγία της αρχαίας Μαντινείας», 50΄, 2010, ντοκιμαντέρ, σκηνοθεσία «Στιγμή απολιθωμένη», 31΄, 2010, ντοκιμαντέρ, σκηνοθεσία «Η τελευταία λατέρνα», 6΄, 2010, σεναριακή επιμέλεια «Το κλειδί της επιστροφής», 13΄, 2015, σεναριακή επιμέλεια «Το συρματόπλεγμα», 19΄, 2015, σεναριακή επιμέλεια «Στο Τσινάρι», 7΄, 2017, σκηνοθεσία «Sotos, ζωγράφος αει…πράγμων», 2020, 97΄, σκηνοθεσία-φωτογραφία ΒΙΒΛΙΑ «Ο ρυθμός και η μουσική στον κινηματογράφο», του Jean Mitry, μετάφραση, εκδ. Entracte και Σύγχρονη Εκπαίδευση, Αθήνα, 2001 «Τι είναι ο κινηματογράφος;», εκδ. Κέντρο Πολιτιστικών Μελετών, Αθήνα, 2004 «Κώστας Φέρρης», εκδ. Εταιρεία Ελλήνων Σκηνοθετών, Αθήνα 2004 «Η κωμωδία στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο», εκδ. Έλευσις, Τρίπολη, 2006


'Η ΒΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΑ' has no comments

Be the first to comment this post!

Would you like to share your thoughts?

Your email address will not be published.

Copyritght 2021 Thessalonikinfo / All rights reserved