ΙΣΤΟΡΙΑ
KUTA REH
Η ΣΦΑΓΗ ΠΟΥ Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕ ΝΑ ΞΕΧΑΣΕΙ
Η σφαγή: γράφει ο Γιάννης Ιωαννίδης
Η ιστορία του Kuta Reh δεν είναι απλώς ένα επεισόδιο αποικιοκρατικής βίας. Είναι ένα από τα πιο αποσιωπημένα εγκλήματα της ευρωπαϊκής ιστορίας: μια μαύρη τρύπα στη συλλογική μνήμη. Εντάσσεται στον Πόλεμο του Άτσεχ, έναν πόλεμο που κράτησε πάνω από τριάντα χρόνια και υπήρξε ο πιο αιματηρός που διεξήγαγαν οι Ολλανδοί στις αποικίες τους, στις τότε Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες, τη σημερινή Ινδονησία.
Η σφαγή: Η αντίσταση
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η αντίσταση στην περιοχή παρέμενε ισχυρή. Η ολλανδική διοίκηση, υπό τον στρατηγό J. B. van Heutsz, επέλεξε τη μέθοδο της «ειρήνευσης» με τη βία. Η εντολή ήταν σαφής: πλήρης υποταγή. Για την εκτέλεσή της ανέθεσε την επιχείρηση στον αντισυνταγματάρχη Gotfried Coenraad Ernst van Daalen, ο οποίος ανέλαβε να καταστείλει τις περιοχές Gayo και Alas στη βόρεια Σουμάτρα.
Στις 14 Ιουνίου 1904, οι δυνάμεις του περικύκλωσαν το Kuta Reh. Δεν επρόκειτο για ένα ανυπεράσπιστο χωριό. Ήταν ένα kampong που είχε μετατραπεί σε πρόχειρο οχυρό, με χωμάτινα τείχη και πασσάλους. Εκεί είχαν συγκεντρωθεί οι κάτοικοι, όχι μόνο για να αντισταθούν, αλλά γιατί δεν είχαν πού αλλού να πάνε.
Η σφαγή: Ο στρατός
Η επίθεση ξεκίνησε χωρίς περιθώριο διαφυγής.
Οι ολλανδικές μονάδες marechaussee, εκπαιδευμένες για αντάρτικο πόλεμο, εισέβαλαν με σύγχρονα όπλα και ξιφολόγχες. Μέσα σε περίπου ενενήντα λεπτά, το εσωτερικό του οχυρού είχε μετατραπεί σε σφαγείο. Οι επίσημες καταγραφές της ίδιας της αποικιακής διοίκησης μιλούν για 561 νεκρούς: 313 άνδρες, 189 γυναίκες και 59 παιδιά.
Οι επιζώντες ήταν ελάχιστοι και, στην πλειονότητά τους, βαριά τραυματισμένοι. Από εκείνη την ημέρα σώθηκε και μια φωτογραφία. Δείχνει Ολλανδούς στρατιώτες να ποζάρουν πάνω από τα πτώματα των νεκρών. Δεν υπάρχει ένταση στα πρόσωπά τους. Δεν υπάρχει αμηχανία. Στέκονται σαν κυνηγοί δίπλα στο θήραμά τους.
Η σφαγή: Η συνέχεια
Και το πιο σκληρό είναι ότι αυτή η ιστορία δεν τελείωσε εκεί. Ακολούθησαν κι άλλες σφαγές. Άλλα χωριά κάηκαν, άλλα παιδιά πέθαναν κρυμμένα πίσω από τις φούστες των μανάδων τους. Όλα υπό τις διαταγές Ευρωπαίων διοικητών, με την ευλογία ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Το χέρι που πίεζε τη σκανδάλη άλλαζε, αλλά η περιφρόνηση για τη ζωή ήταν η ίδια. Συνηθίζεται να υποδεικνύονται οι Ιάπωνες ως σκληροί στις ασιατικές αποικίες τους -και ήταν.
Όμως, στην πράξη, δεν διέφεραν από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές τους. Η αποικιοκρατική βία δεν είχε «πολιτισμένη» πλευρά: είχε μόνο θύματα. Και το Kutah Reh παραμένει εκεί, στη μνήμη των λίγων, σαν ένας πνιχτός ψίθυρος. Ένας ψίθυρος που, αν ο κόσμος τον άκουγε πραγματικά, θα έπρεπε να τον κάνει να τρέμει. Και όμως, για την ολλανδική κυβέρνηση της εποχής, αυτό δεν ήταν έγκλημα. Ήταν επιτυχία.
Η σφαγή: Η τάξη
Ο van Daalen παρασημοφορήθηκε με το Στρατιωτικό Τάγμα του Γουλιέλμου, την ανώτατη στρατιωτική διάκριση. Ο van Heutsz αναδείχθηκε ως ο άνθρωπος που «έφερε την τάξη». Ο Τύπος παρουσίασε τη σφαγή ως αναγκαίο μέτρο εκπολιτισμού. Όταν οι ειδήσεις για τη βιαιότητα έφτασαν στην Ολλανδία, προκλήθηκε αντίδραση. Ο σοσιαλιστής πολιτικός Henri van Kol κατήγγειλε ανοιχτά τις σφαγές γυναικών και παιδιών. Για μια στιγμή φάνηκε ότι το θέμα θα ανοίξει.
Δεν άνοιξε. Η κυβέρνηση απάντησε με το γνώριμο επιχείρημα: ότι οι ντόπιοι χρησιμοποιούσαν γυναίκες και παιδιά ως «ασπίδες». Ένα επιχείρημα που μεταθέτει την ευθύνη στο θύμα και επιτρέπει στον θύτη να συνεχίσει χωρίς συνέπειες. Το σκάνδαλο καταλάγιασε. Η υπόθεση ξεχάστηκε. Όχι όμως και τα γεγονότα.
Η σφαγή: Το βάρος
Η σφαγή στο Kuta Reh δείχνει κάτι που η ευρωπαϊκή ιστορία δυσκολεύεται να κοιτάξει κατάματα: ότι ο πόλεμος εναντίον αμάχων δεν είναι μια σύγχρονη εκτροπή, αλλά βαθιά ριζωμένη πρακτική. Ότι η έννοια του «ανθρώπου» δεν είχε το ίδιο βάρος παντού. Και ότι η βία μπορούσε να βαφτιστεί «ειρήνη», αρκεί να ασκούνταν μακριά από την Ευρώπη.
Σαράντα χρόνια αργότερα, όταν παρόμοια εγκλήματα διαπράχθηκαν μέσα στην ίδια την Ευρώπη, οι υπεύθυνοι δικάστηκαν και καταδικάστηκαν ως εγκληματίες. Στο Kuta Reh, οι υπεύθυνοι τιμήθηκαν. Η διαφορά δεν ήταν η πράξη. Ήταν ποιος την υπέστη.
Και ίσως για αυτό το Kuta Reh παραμένει μέχρι σήμερα σχεδόν άγνωστο. Ένας πνιχτός ψίθυρος μέσα στην ιστορία. Όχι επειδή δεν συνέβη -αλλά επειδή δεν εξυπηρετούσε να θυμόμαστε ότι συνέβη. Γιατί η σιωπή, σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν είναι απλώς λήθη. Είναι η δεύτερη σφαγή.
Διαβάστε τα άρθρα σχετικά με την ιστορία που έχουμε δημοσιεύσει
