ΡΕΠΟΡΤΑΖ
28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026
ΘΕΡΜΗ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Παρέλαση: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης
Με αφορμή τη μαθητική παρέλαση για την 28η Οκτωβρίου, στη Θέρμη, στη Θεσσαλονίκη, κάνουμε κάποιες σκέψεις που δεν είναι πρωτότυπες, αλλά καλό είναι να ειπωθούν ξανά, μήπως και ο προβληματισμός καταφέρει να λειτουργήσει στην ελληνική κοινωνία. Φυσικά, να το πούμε από την αρχή, δεν είμαστε οι πρώτοι και, ελπίζω, ούτε οι τελευταίοι που θα εκφραστούμε με αυτόν τον τρόπο. Κάποια πράγματα θα πρέπει να αλλάξουν κάποια στιγμή. Αυτά που θα ειπωθούν αφορούν και όλο το νομό Θεσσαλονίκης, φυσικά.
Παρέλαση: Ο εορτασμός
Κάθε χρόνο γίνεται με όλες τις τιμές την 28η Οκτωβρίου ο εορτασμός του «Όχι» που, υποτίθεται ότι το είπε ο Ιωάννης Μεταξάς. Να ξεκαθαρίσουμε από την αρχή ότι ο Μεταξάς δεν είπε το «Όχι». Η απάντηση που έδωσε ήταν «Alors, c’est la guerre», δηλαδή «Έχουμε πόλεμο». Το είπε στα γαλλικά γιατί αυτή η έκφραση ήταν στρατιωτικός όρος και, ως έμπειρος στρατιωτικός, το ήξερε πολύ καλά. Από την άλλη, ο Μεταξάς ήταν φιλογερμανός και αναγκάστηκε να το πει γιατί ο ελληνικός λαός το απαιτούσε. Αυτά είναι λίγο-πολύ γνωστά.
Έγινε ο πόλεμος, ο Μεταξάς δολοφονήθηκε, το παλάτι ήταν υπέρ του πολέμου, το ποιος τον δολοφόνησε δεν έχει εξιχνιαστεί ακόμα. Οι Έλληνες πήγαιναν στον πόλεμο λες και όδευαν σε ένα πανηγύρι. Δεν ήθελαν έναν ακόμα δυνάστη. Το 1912 είχαν κερδίσει την εθνική τους ανεξαρτησία από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Σε 28 χρόνια προσπάθησαν να φτιάξουν τη χώρα τους, αλλά τα περιθωριακά στοιχεία ήταν ακόμα αρκετά και γρήγορα έκαναν την εμφάνισή τους, πρώτα ως κατάσκοποι των Ιταλών και των Γερμανών, στην κατοχή ως ταγματασφαλίτες και δωσίλογοι.
Παρέλαση: Η ιστορία
Δεν θα κάνουμε εδώ ιστορική αναφορά. Το βιβλίο του Μενέλαου Χαραλαμπίδη, «Οι δωσίλογοι», εκδ. Αλεξάνδρεια, έχει κάνει την δική του μεγάλη πορεία, πρέπει να είναι στη 10η έκδοση, αυτό του Γιάννη Καρατζόγλου, «Μεσεγγυούχοι και δοσίλογοι», εκδ. Επίκεντρο, έχει κάνει τη δεύτερη έκδοσή του. Άλλοι ιστορικοί έχουν αναφερθεί και έχουν φωτίσει αυτή τη μαύρη ιστορική περίοδο της Ελλάδας.
Πολλές ιστορικές έρευνες έχουν γίνει και γίνονται, άρα εμείς δεν έχουμε τίποτε να προσθέσουμε όταν πολλοί ερευνητές δούλεψαν και δουλεύουν πάνω σε αυτό το θέμα. Λένε ότι η ιστορία γράφεται όταν δεν ζει η δεύτερη γενιά από αυτούς που έζησαν αυτά τα γεγονότα. Η σύγχρονη ιστορική έρευνα είναι λίγο ανυπόμονη και καλά κάνει. Επειδή ζουν ακόμα άνθρωποι που έζησαν αυτά τα γεγονότα και, φυσικά, οι απόγονοί τους είναι φυσικό να υπάρχουν αντιδράσεις.
Παρέλαση: Ο εορτασμός
Είναι, πάντως, λίγο περίεργο: Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που εορτάζει την κήρυξη του πολέμου και όχι την απελευθέρωσή της από τη γερμανική, ιταλική και βουλγάρικη κατοχή. Γιατί όμως; Αυτό είναι ένα ερώτημα που ακόμα μας βασανίζει.
Στις 12 Οκτωβρίου, στην Αθήνα, στις 30 Οκτωβρίου, στη Θεσσαλονίκη, και μετά από έξι μήνες, στην Κρήτη, έφυγαν οι Γερμανοί για να επιστρέψουν στη χώρα τους. Οι αντιστασιακές οργανώσεις ήταν σύμμαχοι με τους συμμάχους που πολεμούσαν εναντίον στους Γερμανούς. Από αυτές κυρίως το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ πολέμησε τους Γερμανούς μέχρι το τέλος. Οι Γερμανοί δεν έφυγαν αμαχητί, το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ μπήκε απελευθερωτής στις πόλεις, αφού ο ελληνικός στρατός ήταν ακόμα στην Αίγυπτο, για να σώσει τις υποδομές από τα σαμποτάζ που ετοίμαζαν οι κατακτητές, φεύγοντας.
Παρέλαση: Τα επόμενα
Αυτοί που πολέμησαν τον κατακτητή είδαν τους συνεργάτες των Γερμανών να συμμετέχουν στη διοίκηση του ελληνικού κράτους, να μην τιμωρηθεί σχεδόν κανένας, όπως αναφέρουν οι ιστορικοί, οι αντιστασιακοί ήταν στα ξερονήσια ή είχαν εκτελεστεί από την ασφάλεια. Πολλοί είχαν φύγει εξόριστοι σε άλλες χώρες.
Η δημοσίευση στο tiktok: https://www.tiktok.com/@fragoulis60/video/7701767142319852822
Με άλλα λόγια, το κυρίαρχο ιστορικό αφήγημα ήταν ότι ο ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ ήταν προδότες. Πως ήταν δυνατό να εορτάζεται η απελευθέρωση, αφού έγινε από αυτούς; Στην Αθήνα, πριν λίγα χρόνια άρχισε να γίνεται ο εορτασμός, στη Θεσσαλονίκη είναι ένα αγκάθι που ενοχλεί. Τον Χρυσοχόου σχεδόν τον έχουν αποκαταστήσει, όταν τα θύματά του ήταν εκατοντάδες επί γερμανικής κατοχής. Αυτό όμως το αφήγημα πρέπει να αλλάξει. Οι νεότεροι ιστορικοί το προσπαθούν. Ο λαός θα πρέπει, κάποια στιγμή, να μάθει την αλήθεια. Η νέα γενιά θα πρέπει να ενημερωθεί για αυτό και να γίνει κτήμα της η αλήθεια.
Ζήτω η Ελλάδα, ζήτω το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ, ζήτω η ενωμένη εθνική αντίσταση, αυτή είναι η ευχή για αυτές τις μέρες και όχι «χρόνια πολλά». Μην τρελαθούμε!
