ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
ΧΩΡΟΣ ΓΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟ
Βασίλης Τσιράκης: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης
Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου «Ο κοσμοπολίτης, η ζωή και ο θάνατος του Κώστα Καραγιώργη», του Βασίλη Τσιράκη, από τις εκδόσεις Τόπος, πήραμε συνέντευξη από τον συγγραφέα που είναι επίσης σκηνοθέτης και σεναριογράφος του κινηματογράφου, με αρκετές ταινίες μικρού μήκους στο ενεργητικό του. Προσπαθήσαμε να αναλύσουμε το μυθιστόρημα και να δούμε την αφήγησή του πιο σφαιρικά και από τη μεριά του κινηματογράφου.
Βασίλης Τσιράκης: Η ιδέα
Ποια ήταν η αφορμή για να γράψετε αυτό το βιβλίο;
Αν η αιτία ήταν η πολυσχιδής και πολυσήμαντη προσωπικότητα του Κώστα Καραγιώργη, ως αφορμή στάθηκε το γεγονός ότι ο Καραγιώργης ως αρχικαπετάνιος του ΕΛΑΣ Θεσσαλίας είχε την έδρα του στο χωριό από το οποίο κατάγομαι. Την Καστανιά των Αγράφων.
Μετά την τριλογία της Θεσσαλονίκης («Σελανίκ», «Χρόνια ανάμεσα», «Αλώβητοι»), είναι το τέταρτο λογοτεχνικό βιβλίο σας που συνομιλεί με την ιστορία, τι σας ελκύει σε αυτό το είδος της συγγραφής;
Όταν ήμουν μαθητής λυκείου και έπρεπε να αποφασίσω ποια κατεύθυνση θα επιλέξω (κλασσικό ή πρακτικό τότε), βρέθηκα σε μεγάλο δίλλημα γιατί αγαπούσα πολύ και την Φυσική και την Ιστορία. Έτσι η τελική μου απόφαση (πρακτικό) μου άφησε απωθημένο την Ιστορία με την οποία δεν σταμάτησα ποτέ να ασχολούμαι είτε ως φοιτητής του Φυσικού, είτε στα μετέπειτα εργασιακά μου χρόνια.
Βασίλης Τσιράκης: Η μετάπλαση
Γιατί ασχοληθήκατε με την ζωή του Κώστα Καραγιώργη;
Πέρα από την προσωπικότητά του, η πολυτάραχη ζωή του γεμάτη από φυλακές, εξορίες, παρανομία, αλλά και έρωτα και ταξίδια -όπως αυτά στη Βιέννη, το Βερολίνο, το Παρίσι και τη Μόσχα του μεσοπολέμου-, πληρούσε όλες τις λογοτεχνικές προϋποθέσεις για να μεταπλαστεί σε μυθιστορηματική βιογραφία.
Στο βιβλίο έχουμε τρεις παράλληλους τρόπους γραφής: το «ημερολόγιο» του Κώστα Καραγιώργη, την τριτοπρόσωπη γραφή του παντογνώστη αφηγητή και τις αναφορές του Ρουμάνου που τον «ψάρευε» στο κελί, οι οποίες είναι ιστορικά ντοκουμέντα. Νομίζω ότι είναι κάτι που δεν το έχουμε ξανασυναντήσει, πιστεύετε ότι ανοίγετε ένα νέο ορίζοντα στη μυθιστορηματική βιογραφία;
Η εναλλαγή μεταξύ πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης γραφής υπάρχει κατά κόρον στην λογοτεχνία, ίσως όχι όμως -απ’ όσο τουλάχιστον γνωρίζω- στην μυθιστορηματική βιογραφία παράλληλα και με ιστορικά ντοκουμέντα. Αν ισχύει το παραπάνω, τότε πράγματι ο «Κοσμοπολίτης» προσθέτει κάτι καινούργιο στο είδος αυτό της λογοτεχνίας.
Βασίλης Τσιράκης: Η αντιμετώπιση
Η ιστορική αναφορά ακολουθεί μια διαδρομή μπρος και πίσω, όπως στον κινηματογράφο, το παρόν και το παρελθόν, αυτό δίνει ρυθμό στην ανάγνωση. Έχετε επηρεαστεί από την κινηματογραφική σας δραστηριότητα ως σκηνοθέτης και σεναριογράφος;
Κάθε λογοτεχνικό έργο περιέχει κομμάτια του εσωτερικού κόσμου και του «είναι» του συγγραφέα, τα οποία βγαίνουν στο χαρτί με συνειδητό ή ασυνείδητο τρόπο. Οπότε η κινηματογραφική μου δραστηριότητα σίγουρα έχει επηρεάσει στον ένα ή άλλο βαθμό την συγγραφική.
Στο βιβλίο βλέπουμε έναν αγνό πατριώτη και γνήσιο αριστερό που έχει υποστεί τα αποτελέσματα της λανθασμένης στάσης του ΚΚΕ απέναντί του. Είναι αυτό μια μορφή αγιοποίησης;
Σε μια μυθιστορηματική βιογραφία ο συγγραφέας έχει δύο επιλογές. Είτε να εξιδανικεύσει-αγιοποιήσει τον ήρωα, είτε να τον αντιμετωπίσει με τα ανθρώπινα μέτρα, με τα προτερήματά του και τις αδυναμίες του. Το ίδιο ισχύει και για τις ιστορικές συλλογικότητες ή προσωπικότητες των οποίων οι αποφάσεις είχαν τραγικά αποτελέσματα, τις οποίες πρέπει να τις φέρει μπροστά στις ευθύνες των πράξεων τους, χωρίς όμως να τις δαιμονοποιεί κατασκευάζοντας ένα τεχνητό δίπολο, που οπαδοποιεί την αντιπαράθεση.
Βασίλης Τσιράκης: Ο ρόλος του αναγνώστη
Η αφήγησή σας αφήνει κάποια «κενά». Αυτό είναι μια προτροπή στον αναγνώστη να ψάξει τις ιστορικές αναφορές και σε άλλα βιβλία, για να συμπληρώσει τις γνώσεις του;
Νομίζω είναι πολύ σημαντικό στη λογοτεχνία, ο συγγραφέας όχι μόνο να μην δίδει έτοιμες συνταγές, αλλά και να μην προδίδει το έργο του με αναλύσεις και περιττές επεξηγήσεις. Αντίθετα πρέπει να δίνει χώρο στον αναγνώστη, όχι για να ταυτιστεί, αλλά να προβληματιστεί και να συμμετέχει κι αυτός με τον δικό του τρόπο γεμίζοντας τα «κενά».
Μετά τον «Κοσμοπολίτη» τι προβλέπουν τα σχέδιά σας, όσον αφορά στη συγγραφή και στη κινηματογραφική σκηνοθεσία;
Όσον αφορά στον κινηματογράφο βρισκόμαστε ήδη στα γυρίσματα μιας ταινίας μικρού μήκους σε παραγωγή της δημοτικής κίνησης Νεάπολης-Συκεών «Η πόλη αλλιώς», με θέμα τον πόλεμο. Στη δε συγγραφή, το θέμα του καινούργιου βιβλίου μου έχει μεν «συλληφθεί», αλλά απέχει πολύ ακόμα από την υλοποίησή του.
Διαβάστε την κριτική για αυτό το βιβλίο που έχουμε δημοσιεύσει
Διαβάστε τις συνεντεύξεις που έχουμε δημοσιεύσει
Ο Βασίλης Τσιράκης στον κινηματογράφο
