ΡΕΠΟΡΤΑΖ
Ή ΚΟΙΤΑ ΠΟΙΟΣ ΜΙΛΑΕΙ;
Ιάσωνας Φωτήλας: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης
Διαβάσαμε τη δήλωση του υφυπουργού Πολιτισμού, Ιάσωνα Φωτήλα, με αρμοδιότητα σύγχρονου πολιτισμού, σχετικά με τη σχέση του ΚΚΕ με τον πολιτισμό. Για να το ξεκαθαρίσουμε από την αρχή, όταν μιλά ο Φωτήλας για το ΚΚΕ, εμμέσως πλην σαφώς, αναφέρεται και για όλη την αριστερά. Και εδώ έχουμε ένα μεγάλο θέμα που δεν μπορούμε να το αφήσουμε χωρίς απάντηση.
Ιάσωνας Φωτήλας: Οι σχέσεις
Αφού άνοιξε το θέμα ο Ιάσωνας Φωτήλας εμείς δεν έχουμε παρά να πάρουμε τη σκυτάλη. Βάζουμε, λοιπόν, το ερώτημα έτσι όπως τίθεται: Ποια είναι η σχέση της αριστεράς με τον πολιτισμό και ποια αυτή της δεξιάς με το ίδιο αντικείμενο; Εύκολα καταλαβαίνουμε ότι υπάρχουν δύο σκέλη: δεξιά και πολιτισμός, το ένα, αριστερά και πολιτισμός, το άλλο.
Στο δεξιό περιβάλλον οι άνθρωποι που ασχολήθηκαν με πολιτιστικές αξίες, με αυτές που μπορούν να μείνουν στις επόμενες γενιές, είναι μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού. Αν εξαιρέσουμε τον Χατζιδάκι, τον Σεφέρη και τη Συνοδινού που μεγαλούργησαν στο τομέα του πολιτισμού, μετά είναι το χάος. Δεν θα αναφέρουμε τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, με την καταπληκτική ρήση ότι η Μακρόνησος ήταν ο σύγχρονος Παρθενώνας, γιατί αυτό θα ήταν ύβρις, για ευνόητους λόγους.
Στο αριστερό περιβάλλον αν θέλουμε να αναφέρουμε τις προσωπικότητες που συνέδραμαν στον πολιτισμό και αν θέλουμε να γράψουμε μόνο τα ονόματά τους, τότε θα γεμίζαμε αρκετές σελίδες. Μπορεί όποιος θέλει να αναζητήσει στο διαδίκτυο και να βρει ονόματα, δράσεις και απηχήσεις. Δεν θα το κάνουμε εμείς γιατί αφήνουμε τον αναγνώστη να ξεναγηθεί σε αυτό το συναρπαστικό πεδίο του πολιτισμού. Το μόνο που θα πούμε είναι ότι τόσο ο Χατζιδάκις όσο και η Συνοδινού είχαν κάνει ένα πέρασμα από το αριστερό πεδίο.
Ιάσωνας Φωτήλας: Κάποια παραδείγματα
Για να κεντρίσουμε το ενδιαφέρον του αναγνώστη θα αναφέρουμε κάποια παραδείγματα από την προσφορά των αριστερών στον ελληνικό πολιτισμό.
Οι μελέτες και οι αγώνες του Δημήτρη Γληνού όσον αφορά στη γλώσσα και στην εκπαίδευση. Η δράση του Γιώργου Σεβαστίκογλου, κατά τη διάρκεια της κατοχής και μετά, στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Τα ποιήματα και οι μεταφράσεις του Γιάννη Ρίτσου, η αναγνώρισή του από τον κόσμο εκτός Ελλάδας. Η προσφορά στου Νικόλαου Εγγονόπουλου στον υπερρεαλισμό και, γενικά, στα ελληνικά γράμματα. Η δράση του Ανδρέα Εμπειρίκου στον ίδιο τομέα. Ο Παύλος Ζάννας στον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Και ο κατάλογος είναι μακρύς.
Ας αναφερθούμε όμως σε μια εξέχουσα περίπτωση. (Δείτε περισσότερα εδώ) Είναι η Ελεύθερη Κυβέρνηση της Ελλάδας, στις απελευθερωμένες περιοχές από τον ΕΑΜ-ΕΛΛΑΣ, κατά τη διάρκεια της κατοχής, που έκανε, εξήγγειλε και νομοθέτησε τέτοια μέτρα και διατάξεις που, ακόμα και σήμερα, σχεδόν 80 χρόνια μετά, φαντάζονται ουτοπικές. Τόσες κυβερνήσεις έχουν περάσει και ουσιαστικά δεν έχουν κάνει τόσα πολλά όσον αφορά στον πολιτισμό.
Ιάσωνας Φωτήλας: Οι υπουργοί
Αν αναφερθούμε σε υπουργούς Πολιτισμού θα πρέπει να αναφέρουμε αυτό που είπε ο Μάνος Χατζιδάκις: «Δεν χρειαζόμαστε το υπουργείο Πολιτισμού, μπορούμε να οργανωθούμε μόνοι μας». Δίπλα σε αυτό μια πολιτικός δικαιούται να υπάρχει, η Μελίνα Μερκούρη. Ας αναλογιστεί ο αναγνώστης τι είχε κάνει η Μελίνα και τι έκαναν οι υπόλοιποι. Ακολούθησε ο Θάνος Μικρούτσικος, χωρίς όμως να καταφέρει να έχει τη δράση της Μελίνας.
Πέθανε η Μελίνα Μερκούρη και, μετά, ο Φατούρος και η Ελλάδα έχασε την ευκαιρία να έχει στη διδακτέα ύλη, στο δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο, μαθήματα τέχνης, όπως κινηματογράφος και παραστατικές τέχνες. Το θέατρο μπήκε πολύ αργότερα και η κυβέρνηση Μητσοτάκη έκοψε τις θέσεις θεατρολόγων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Στην Ελλάδα ότι γίνεται για τον πολιτισμό είναι αυτά που κάνουν οργανώσεις ή μεμονωμένα άτομα που ανήκουν στον αριστερό χώρο.
Ιάσωνας Φωτήλας: Η προσφορά του
Για την οικογένεια Φωτήλα, στην Πάτρα, έχει γράψει ο Γιάννης Σκαρίμπας, αναφέροντας τον προπάππου του ως κλασική περίπτωση κοτζαμπάση. Για τον πατέρα του Φωτήλα να υπενθυμίσουμε ότι ήταν υφυπουργός Εξωτερικών, επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, τον οποίο παραίτησε ο Ανδρέας Παπανδρέου, όταν αυτός ήταν σε υπηρεσιακή πτήση. Ο υιός Ιάσωνας είχε πάρει ένα βραβείο ερασιτεχνικών θιάσων στη γενέτειρά του. Εδώ τελειώνει ότι έχει να κάνει με τον πολιτισμό και με τον Φωτήλα.
Επίτηδες δεν αναφέρουμε το «κύριος» γιατί αυτός κρατά τις οικογενειακές αξίες και, όπως πρόγονοι του, δεν είναι κύριος του εαυτού του, οπότε δεν δικαιούται τον προσδιορισμό «κύριος». Έμαθε από τους προγόνους του να κλίνει την μέση του, όπως οι λακέδες, μπροστά στην εξουσία, αρκεί να παίρνει κάποια αποζημίωση. Και αυτό το κάνει αρκετά καλά, μπορούμε να πούμε. Σε αυτό το σημείο σταματά ότι έχει να κάνει με τον Φωτήλα και την προσφορά του στον πολιτισμό.
Ιάσωνας Φωτήλας: Ένα παράδειγμα
Θα αναφέρουμε ένα σχετικά πρόσφατο παράδειγμα. Ως υφυπουργός Πολιτισμού παρευρίσκεται στις τελετές έναρξης ή λήξης στα φεστιβάλ κινηματογράφου στην Ελλάδα. Δυστυχώς για τους δημιουργούς, κινηματογραφιστές και δημοσιογράφους. Είμαστε αναγκασμένοι να ακούμε λόγους των 20 λεπτών του ευρώ και να κάνουμε υπομονή.
Στο Φεστιβάλ Δράμας του 2025 ανακοίνωσε ένα τεράστιο ποσό που έδωσε το υπουργείο στον κινηματογράφο. «Ξέχασε» να πει ότι από αυτό το μεγαλύτερο ποσό ήταν η κάλυψη των χρεών του ΕΚΚ για να ενταχθεί αυτό στο ΕΚΟΜΕΔ. Έμειναν μόνο 70 εκατομμύρια για τις ταινίες. Να υπενθυμίσουμε ότι αυτό το ποσό δεν αρκεί για την παραγωγή μιας ταινίας μεγάλου μήκους, στον εκτός Ελλάδας χώρο. Αυτές οι πενταροδεκάρες ήταν για τις ταινίες μεγάλου και μικρού μήκους. (Διαβάστε περισσότερα εδώ)
Όταν το κοινό -οι άνθρωποι του κινηματογράφου- τον γιουχάρισαν, τότε, ως προύχοντας κοτζαμπάσης, είπε, με υπεροπτικό ύφος, ότι είναι περίεργο να ακούει «ου» όταν δίνει λεφτά σε αυτό το Φεστιβάλ. Όταν ένας ηθοποιός είπε, με στεντόρεια φωνή, «Από την τσέπη σου τα έβαλες», δεν υπήρξε απάντηση. Αυτό είναι το επίπεδο του πολιτισμού του Ιάσωνα Φωτήλα. Η έπαρση και ο αυτοθαυμασμός του δεν έχουν να κάνουν με τον πολιτισμό. Για αυτόν η Μήδεια είναι ο πολιτιστικός χώρος στην Ελλάδα.
